Piet Hein Eek

De niet mobiele opstelling van de lange banken tussen het restaurant en de rest van het café, maakten dat deze ruimtes niet gecombineerd gebruikt konden worden. Aan mij het verzoek om zes meter aan banken te creëren, met zittingen aan beide zijden, die in een handomdraai verwijderd konden worden. Als oplossing heb ik bankjes op wielen bedacht waarvan je de zittingen kunt inklappen en die dus compact weg te zetten zijn. De draai- en scharnierpunten zijn van messing gemaakt, maar worden niet belast wanneer er op de bank gezeten wordt, wat belangrijk is voor de stabiliteit van de bank en de duurzaamheid van de scharnieren.

Voor de picknick-ruimte in het Rijksmuseum bedacht Piet Hein de plankenbank en een variatie op de kantinetafel.

De plankenbank van massief eiken verwijst naar een rijke Nederlandse traditie met betrekking tot het pragmatisch maken van meubelen. Waar de sobere vormgeving eerder het gevolg was van de industrialisatie en de technische mogelijkheid om producten in serie te vervaardigen, is de noodzaak tot pragmatisme ingegeven door kostbare arbeid en schaarse grondstoffen. Met de versobering kwam het decoratieve in de verdrukking. Juist in het Rijksmuseum, waar zoveel rijkdom en overdaad te zien is, leek het gepast de prille traditie van eenvoud te combineren met die andere eeuwenoude goed Hollandse traditie van overdaad. Bij Schellens, een van de twee fabrieken ter wereld waar ze nog beschikken over de kennis maar bovenal de walsen om velours te persen, is de stof ingekocht. Deze walsen zijn de dans van het omsmelten tijdens de Tweede Wereldoorlog ternauwernood ontsprongen omdat ze tussen twee muren werden ingemetseld. De plankenbanken hebben ieder hun eigen kleur en dessin.

De kantinetafels en banken zijn gemaakt van sloophout in typisch Nederlandse bouwkleuren; schutting groen, waterland grijs, teerschuur zwart, klassiek wit, seventies bruin, klassiek donkerblauw, menie oranje etc. etc.

Het is een behoorlijke eer als je gevraagd wordt voor het ontwerpen van kistjes voor Ruinart, het oudste champagnemerk ter wereld (1729). Zij was de eerste die de steengroeven, diep onder de grond van Reims, gebruikte om haar wijnen te laten rijpen, de eerste die de oude bolle fles weer in ere herstelde en de eerste die eind achttiende eeuw de flessen in houten kisten verstuurde. Die bolvormige fles was oorspronkelijk noodzakelijk omdat de gewone flessen de druk van de bubbels niet aankonden. Zodra rechte flessen voldeden, maakten alle champagnehuizen gebruik van deze revolutionaire mogelijkheid.

Vanuit dit historische besef kreeg ik de opdracht om nieuwe houten kisten te ontwerpen. Overigens past de opdracht ook in de traditie van Ruinart om met kunstenaars te werken. In 1895 werd er voor het eerst een dergelijke verbintenis aangegaan. Omdat het om grote aantallen zou gaan, hoopte ik erop dat we ze niet zelf hoefden te maken. Maar al snel bleek dat de kistjes toch echt van sloophout en perfect afgewerkt moesten worden, waarmee het duidelijk werd dat we een volledig in eigen huis geproduceerd product zouden krijgen. Over het maken ervan, de enorme inspanningen die er geleverd zijn en de problemen die we gekend hebben, zou ik een leerzaam boek kunnen schrijven.

Thomas Klüber was al verschillende keren langs geweest. De eerste keer zelfs nog in ons vorige pand in Geldrop. De reden hiervoor was om de sfeer te proeven en om een project van hem in de week te leggen. Onder een oude kraan in de Oosthaven van Frankfurt, aan de voet van het verrijzende hoofdkantoor van de ECB, wilde hij een restaurant beginnen en wij mochten de inrichting verzorgen. Geruime tijd later, toen hier de stofwolken van de verbouwing en verhuizing enigszins begonnen op te trekken, kregen we definitief de opdracht.

Enorme gestoffeerde balkenbanken

Als tegenhanger voor een klassieke restaurantopstelling van tafels en stoelen wilden we juist een meer uitdagende en verrassende oplossing. Het idee voor een chaotische installatie was geboren; een enorme balkenbank maar dan gemaakt van kussens, bekleed met oude stof van legertenten, zou als middelpunt van een wilde en chaotische hoeveelheid tafeltjes, stoelen en lampen in de ruimtekomen te staan. Hierbij konden de gasten zelf hun plek kiezen en samenstellen. Vanzelfsprekend bleek de praktijk weerbarstiger dan gedacht, maar voordeel van het concept was dat we gemakkelijk wijzigingen konden doorvoeren zolang de bank maar voldeed.

De baas van Kewlox bedacht dat hij wel een nieuwe serie Kewloxkasten wilde met sloophout. Maar daar vind ik dus niets aan. Ook al is het behang het grootste verkoopsucces tot nu toe, ik kan het toch niet over mijn hart verkrijgen om objecten een beetje gemakkelijk te pimpen met een behangetje of print. Dus heb ik voorgesteld een hele collectie kasten te bedenken. In plaats van me heel erg te concentreren op nieuwe briljante ideeën dacht ik dat het interessant zou zijn een serie kasten te ontwerpen als waren het de prototypes van de Kewloxkasten.. Het is een serie in diverse materialen en kleuren geworden (inclusief sloophout) waarbij de verzinkt stalen kast welhaast het allereerste model had kunnen zijn, een beetje zoals de Levi’s 201. De hele serie oogt alsof deze er al jaren is, met terugwerkende kracht aan de historie toegevoegd. Tijdens de DDW zullen we de kasten voor het eerst bij ons in het pand tonen.

De ontwerpen zijn met de Nederlandse traditie in het achterhoofd tot stand gekomen. Eenvoudig geconstrueerd, functioneel en van eerlijke materialen gemaakt.

Huttenfestival in Tilburg

Toen nog niets erop wees dat het Huttenfestival daadwerkelijk van de grond zou komen had ik toegezegd om bijna zonder budget een heel aantal objecten te maken. Ik was dus flink de klos toen ik hoorde dat het festival doorging. Daarop bedacht ik de metalen spanbandbalken tafel en banken. Op zeer eenvoudige wijze werden gestapelde hoeveelheden balken met behulp van metalen spanbanden tegen elkaar aan getrokken, waardoor er een bank of tafel ontstond. Dit was weinig werk en bovendien zouden de tafels en banken na het festival weer uit elkaar gehaald kunnen worden, zodat het materiaal niet in de kosten meegerekend hoefde te worden. Gelukkigerwijs verkochten we de meubelen daarna aan André Amaro voor een inmiddels aardig opgelopen materiaalprijs. Daardoor was dit project uiteindelijk toch niet verliesgevend. Ook zag ik het festival als de ideale gelegenheid om mijn al wat langer gekoesterde wens: een alfabet van balken, een ‘balkenbet’, te realiseren. Edwin van Studio Boot hielp met de grafische vormgeving ervan.